Reumatoïde artritis (reuma)

Reuma: wat is reumatoïde artritis?

Reuma symptomen: wat zijn de symptomen reuma en hoe kan reuma worden behandeld? Reumatoïde artritis (RA) -in de volksmond 'reuma' genoemd- is een auto-immuunziekte die een chronische ontsteking van de gewrichten veroorzaakt, vooral de kleine pols-, hand- en voetgewrichten. Kenmerkend hierbij is dat de gewrichten pijnlijk, gezwollen, stijf en misvormd raken. De ontsteking kan op den duur ook de uiteinden van de botten en het kraakbeen aantasten, waardoor de pezen en banden aan kracht verliezen en minder houvast geven. Hierdoor raken de gewrichten misvormd. Opvallend is dat bij RA vaak dezelfde gewrichten aan beide zijden van het lichaam zijn aangedaan. De ziekte kan ook leiden tot ontstekingen van andere weefsels in het lichaam, zoals ogen. longen, hart en bloedvaten.



Een auto-immuunziekte is een ziekte die ontstaat wanneer het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam keert. het lichaam weefsels ten onrechte worden aangevallen door hun eigen immuunsysteem. Het afweersysteem beschermt je tegen lichaamsvreemde indringers (zoals bacteriën en virussen), maar als gevolg van een (immunologische) ontregeling kan het afweersysteem een afweerreactie aanmaken tegen lichaamseigen bestanddelen. Een auto-immuunziekte kan daarvan het gevolg zijn. Bij RA is er sprake van een erfelijke aanleg. Bij RA is het afweersysteem zodanig ontregelt dat het een aanval heeft ingezet op de gewrichten in het eigen lichaam, wat leidt tot een chronische ontsteking en na verloop van tijd tot onomkeerbare schade aan de gewrichten. RA werd daarom vroeger ook wel 'chronische gewrichtsreuma' genoemd.

Omdat reumatoïde artritis betrekking heeft op meerdere andere organen van het lichaam, wordt de aandoening ook wel aangeduid als een systemische ziekte.

RA komt drie keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het komt vooral voor in de leeftijdsgroep van 50 tot 70 jaar, maar jongere mensen kunnen er ook door getroffen worden. Wanneer het wordt gezien onder de leeftijd van 16 jaar, dan spreekt men van juveniele chronische artritis of jeugdreuma. RA komt bij ongeveer 1% van de Nederlandse bevolking voor.

RA is een chronische ziekte. Je zal er niet direct aan overlijden, maar onderzoek heeft wel uitgewezen dat RA- patiënten een verminderde levensverwachting hebben van gemiddeld vijf tot tien jaar. Dit onder meer vanwege ernstige systeemaantasting als gevolg van de RA, die levensbedreigend kunnen zijn.

Zowel genetische-, als hormonale en omgevingsfactoren spelen een rol bij het ontstaan van RA. Verder blijkt dat RA bij rokers meer voorkomt, vooral als je ook een genetische aanleg voor RA hebt. Roken geeft tevens een ernstiger verloop van de RA en als je rookt heb je ook meer kans op andere klachten, zoals reumabulten.

Reuma: wat zijn de symptomen van reumatoïde artritis?

Vaak ontstaat de ziekte langzaamaan, maar het kan ook plotseling optreden. De eerste verschijnselen die optreden bij deze vorm van reuma zijn vaak pijnlijke zwellingen van teen- en vingergewrichten, wat gepaard gaat met stijfheid. Deze klachten manifesteren zich vaak symmetrisch, dat wil zeggen aan beide zijden van het lichaam. De aangedane gewrichten zijn vaak pijnlijk, gezwollen, warm en moeilijk te gebruiken. De pijn in ontstoken gewrichten en pezen is aanwezig in rust en verbetert door te bewegen. Het opstarten is moeilijk; dot wordt ook wel 'startpijn' of 'startstijfheid' genoemd. Ochtendstijfheid komt bij veel patiënten voor. Het kan soms uren aanhouden.

Algemene klachten zijn vermoeidheid, lichte koorts en een verminderde eetlust wat kan leiden tot vermagering.

In een later stadium van de ziekte kunnen er pijnloze kleine knobbels ('reumaknobbeltjes' of 'reuma noduli' genoemd) ontstaan op drukpunten. Bijvoorbeeld de elleboog, de vingerkootjes, de rug van de voorarm.

Reuma heeft een wisselend beloop, waarbij periodes waarin de ziekte actief is worden afgewisseld met perioden waarin de klachten relatief gering zijn. Het verloop van de ziekte varieert (sterk) per patiënt en is moeilijk te voorspellen. Bij sommige patiënten neemt de ernst van de klachten geleidelijk toe. In ene vergevorderd stadium kunnen abnormale standen ontstaan als gevolg van verstijving van de gewrichten of ontwrichting van de normale stand van de botdelen in het gewricht. Soms treedt er aantasting van andere organen, zoals de longen, op. Vrouwen kunnen tijdens de zwangerschap verlichting van de klachten ervaren.

Reuma: hoe wordt reumatoïde artritis behandeld?

De reumatoloog stelt de diagnose reumatoïde artritis vast aan de hand van de zogeheten ACR-criteria. ACR staat voor American College of Rheumatology. Wanneer er meer dan 4 van de 7 onderstaande criteria aanwezig zijn, is de kans zeer groot dat het om RA gaat. De ACR-criteria zijn:

  • ontsteking van drie of meer gewrichtsgroepen
  • ontsteking van hand- of polsgewrichten
  • symmetrische ontsteking
  • ochtendstijfheid van meer dan een uur
  • afwijkingen op foto's van gewrichten
  • reumafactor (RF) in het bloed (RF zijn antistoffen tegen het eigen lichaam, welke aangetoond kunnen worden door middel van een bloedtest)
  • onderhuidse bulten (noduli)

De behandeling van RA bestaat vooral uit het geven van antireumatische medicijnen. Daarnaast zijn leefmaatregelen van belang. Het gaat daarbij vooral om de volgende adviezen:

  • verantwoord blijven bewegen
  • regelmatig van houding veranderen
  • langdurige, zware belasting voorkomen
  • stoppen met roken

Verder is er een rol weggelegd voor paramedische behandeling (zoals fysiotherapie, ergotherapie en reumaconsulent of maatschappelijk werker).


Veel patienten met reuma kunnen een redelijk normaal leven leiden, zij het met levenslang medicijngebruik en eventuele ondersteuning en aanpassingen van de dagelijkse activiteiten.