Diarree kind

Diarree bij kinderen

Diarree kan omschreven worden als dunne, waterige ontlasting die veel vaker per dag komt dan gewoonlijk. De meeste kinderen hebben van tijd tot tijd last van diarree. Omdat de darmen van een peuter nog niet volledig ontwikkeld zijn, ontstaat sneller diarree. Bij kinderen boven de 3 jaar is de kans op diarree al veel kleiner. Gelukkig wordt diarree vaak veroorzaakt door infecties die niet lang duren en niet zo gevaarlijk zijn. Diarree is niet altijd het gevolg van een infectie of ziekte. Als je borstvoeding geeft aan je baby, dan kan de ontlasting altijd dun zijn. Tussen de 1 en 4 jaar komt de zogeheten 'peuterdiarree' voor. Dat is langdurig diarree als gevolg van verkeerde voeding en het drinken van teveel frisdrank of vruchtensappen. Het is het belangrijk om te weten wat te doen als je kind diarree heeft en dat je weet hoe je de klachten kunt verlichten en diarree kunt voorkomen. Hieronder gaan we uitgebreid in op de oorzaken van diarree bij kinderen, hoe je diarree kunt voorkomen en wat je kunt doen als je kind diarree heeft. Kun je diarree stoppen? Maar ook wanneer je de dokter of huisarts moet inschakelen. Zuigelingen met diarree moeten altijd onderzocht worden door een arts en bij kinderen jonger dan 2 jaar moet de diarree binnen 12 uur verminderen.

 

Mogelijke oorzaken van diarree bij kinderen

Diarree wordt meestal veroorzaakt door gastro-intestinale infecties, veroorzaakt door virussen, bacteriën of parasieten. In het algemeen zijn infecties die diarree veroorzaken zeer besmettelijk. Besmetting kan plaatsvinden via:

  • vuile handen
  • besmet voedsel of water
  • sommige huisdieren
  • direct contact met fecaliën (dat wil zeggen via vieze (poep)luiers of het toilet)

Alles waarmee de infectieuze bacteriën in contact komen, kunnen een bron van besmetting zijn. Dit geldt ook voor speelgoed, commodes, toiletpot, de kraan in het toilet en zelfs de handen van iemand die het voedsel bereidt. Kinderen kunnen besmet raken door het aanraken van een besmet oppervlak, zoals een toilet of speeltje, waarna ze hun vingers in hun mond steken. 


Een veel voorkomende oorzaak van diarree is virale gastro-enteritis (in de volksmond bekend als 'buikgriep'), wat ook misselijkheid en braken kan veroorzaken. Veel verschillende virussen kunnen buikgriep veroorzaken. Bij kinderen betreft het vaak een noro- of rotavirus. Buikgriep is zeer besmettelijk. Naast diarree, overgeven en buikpijn, heeft het kind vaak koorts tot 38,5°C. Het kind is meestal hangerig, wil niet meer spelen en slaapt meer dan normaal. Aanvankelijk willen kinderen meestal niets meer eten en drinken als gevolg van de misselijkheid. De diarree kan waterdun zijn en zeer frequent optreden, soms wel tot meerdere keren per uur. De bijtende diarree kan de huid van de billen gemakkelijk irriteren en beschadigen als het kind een luier draagt. Soms kan er wat bloed bij de diarree aanwezig zijn. Ernstige en/of aanhoudende diarree kan al snel leiden tot uitdroging. Let erop dat je kind nog plast. Bij echte uitdroging wordt het kind apathisch, slap en stopt het plassen. Hij krijgt een droge mond en de ogen staan dieper in de oogkassen. Bij baby's is de fontanel ingevallen. Als een virale buikgriep in het spel is, duren ddiarreeklachten meestal ongeveer 3 tot 7 dagen.

Ook in besmet water of bedorven voedsel zitten bacteriën die een darminfectie kunnen veroorzaken. Het water kan besmet zijn door de ontlasting van mensen of dieren. Mensen en dieren dragen een grote hoeveelheid micro-organismen bij zich, die in het water terecht kunnen komen als mensen en dieren in (de buurt van) het water hun ontlasting doen.

Salmonella is een voorbeeld van een bekende en beruchte ziekmakende bacterie, welke kan voorkomen in rauwe dierlijke producten, zoals vlees, vis en eieren, en op rauwe groente, kiemgroente en fruit. Een besmetting met deze boosdoener kan klachten geven zoals diarree, buikpijn en koorts.

Diarree kan ook een symptoom zijn van een aantal niet-infectieuze ziekten en aandoeningen, vooral wanneer het enkele weken of langer duurt. Het kind kan last hebben van een voedselallergie, lactose-intolerantie, of ziekten van het maag-darmkanaal, zoals coeliakie en (chronische) ontstekingsziekten van de darm zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Diarree is een veel voorkomend verschijnsel van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. De oorzaak daarvan is de ontsteking in de darm.

Een kind kan ook diarree krijgen als hij veel vruchtensappen drinkt, vooral appelsap en frisdrank. Ook frisdrank met weinig calorieën, de zogeheten 'light' variant, kan diarree geven. Dit soort diarree zie je vaak bij peuters (daarom ook wel 'peuterdiarree' genoemd) en is niet besmettelijk. Peuterdiarree heeft vaak te maken met het voedingspatroon. De voeding bevat te weinig vet en vezels en te veel suiker. Daardoor ontstaat diarree.

Verder is bekend dat middenoorontsteking, appendicitis en invaginatie van de darm met diarree en braken gepaard kunnen gaan. Ook kunnen medicijnen bijwerkingen hebben. Wanneer je kind bijvoorbeeld antibiotica of ijzertabletten gebruikt, kan het als gevolg daarvan diarree krijgen.

Symptomen diarree bij kinderen

De klachten beginnen meestal met buikkrampen gevolgd door diarree (waterdunne poep), wat meestal niet langer duurt dan een paar dagen. Infecties met virussen, bacteriën en parasieten die diarree veroorzaken, geven vaak ook andere klachten, zoals:

  • koorts
  • verlies van eetlust
  • misselijkheid
  • braken
  • gewichtsverlies
  • (dreigende) uitdroging

In geval van virale gastro-enteritis, hebben kinderen vaak eerst last van koorts en braken, gevolgd door diarree.

Voorkomen van diarree: hoe kun je diarree voorkomen bij kinderen?

Niet alle vormen van diarree zijn te voorkomen. Wel kun je bepaalde oorzaken vermijden door onder meer de volgende adviezen in acht te nemen.

Virussen en bacteriën die acute diarree veroorzaken, zijn vaak heel besmettelijk. Zorg ervoor dat kinderen hun handen regelmatig goed en grondig wassen, vooral na gebruik van het toilet en voor het eten. Handen wassen is de meest effectieve manier om diarree infecties die worden doorgegeven van persoon tot persoon te voorkomen. Nagelbijten of om een andere reden vingers in je mond stoppen is onverstandig.

  • Houd het toilet goed schoon. Hierdoor voorkom je de verspreiding van besmettelijke ziektekiemen.
  • Was groente en fruit voor het eten.
  • Gebruik verschillende snijplanken voor groenten en vlees.
  • Maak je kookgerei goed schoon, zeker nadat ze in aanraking zijn geweest met rauw vlees, vooral gevogelte.
  • Koel vlees zo snel mogelijk na aankoop in de winkel. Na de maaltijd moet je de kliekjes zo snel mogelijk opbergen in de koelkast.
  • Let op de uiterste houdbaarheidsdatum van voedsel; na deze datum kan het eten niet meer goed zijn.
  • Kook het eten altijd goed en bak vlees en kip door en door. Let op dat bijvoorbeeld vlees van de barbecue goed gaar is van binnen.
  • Eet geen rauwe eieren.

Wanneer is er kans dat kinderen uitdrogen?

De belangrijkste complicatie van diarree (met braken) is uitdroging. Kinderen jonger dan twee jaar kunnen al binnen één dag uitdrogen en oudere kinderen kunnen binnen twee tot drie dagen uitdrogen. De kans op uitdroging bestaat bij:

  • 3 dagen waterdunne, frequente diarree (d.w.z. meerdere malen per dag) en 1 dag bij kinderen jonger dan 2 jaar;
  • 3 dagen diarree en 39 graden koorts of hoger en 1 dag bij kinderen jonger dan 2 jaar;
  • diarree én slecht drinken of braken.

Uitdroging (dehydratie) treedt vooral op bij kinderen jonger dan 2 jaar. Geef je kind bij (dreigende) uitdroging een speciaal drankje: ORS (wat staat voor 'oral rehydration salts'). Hierin zitten suikers en zouten die het lichaam nodig heeft om vocht op te nemen en vast te houden. Je kunt het zonder recept bij de apotheek of drogist halen. Er bestaat ook ORS-junior, welke speciaal is ontwikkeld voor baby's, peuters en kinderen tot 6 jaar.

Wanneer contact opnemen met de dokter bij kinderen met diarree?

Schakel direct de huisarts in als bij het kind de diarree gepaard gaat met één of meer van de volgende symptomen:

  • sufheid of verwardheid;
  • aldoor blijft huilen;
  • ernstige en langdurige buikpijn;
  • waterdunne diarree hebben en steeds moeten overgeven;
  • weinig plassen;
  • niet willen drinken bij waterdunne diarree, vooral bij kinderen jonger dan 2 jaar;
  • diarree bij baby's tot 3 maanden (zuigelingen met diarree moeten altijd door een arts worden onderzocht);
  • bloed of slijm in de ontlasting;
  • bij kinderen die jonger zijn dan 2 jaar moet de diarree binnen 12 uur verminderen;
  • wanneer je je als ouder of verzorger ongerust maakt;
  • koorts die langer dan 3 dagen aanhoudt.

Adviezen bij kinderen met diarree

Diarree gaat meestal binnen een paar dagen vanzelf over. Dit is het geval bij ongecompliceerde diarree, dat is diaree zonder bijkomende algemene ziekteverschijnselen zoals koorts en bloed en/of slijm bij de ontlasting en geen aanwijzingen voor (dreigende) uitdroging. Blijf alert op tekenen van uitdroging. Uitdroging vraagt om een snelle en adequate behandeling, vooral bij kinderen onder de 2 jaar. Bij (dreigende) uitdroging wordt ORS voorgeschreven.

Een kind met diarree mag eten en drinken waar het trek in heeft. Bedenk dat veel kleine porties meestal beter worden verdragen. Belangrijk is om meer dan normaal te drinken: frequent en steeds kleine beetjes.

Een anti-emeticum is een geneesmiddel dat voorgeschreven kan worden tegen braken en/of misselijkheid. Bij kinderen beïnvloeden deze middelen het ziektebeloop niet en het gebruik ervan wordt ontraden (bron: NHG -standaard 'Acute diarree').

Er bestaan medicijnen om de diarree tegen te houden (loperamide). Geef het niet aan kinderen onder de 8 jaar, omdat deze middelen ernstige bijwerkingen kunnen hebben. Kinderen zijn extra gevoelig voor de bijwerkingen.

Geraadpleegde literatuur:

  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk, 2006.
  • Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten: Kleine kwalen bij kinderen. Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen, tweede druk 2009. 
  • NHG-standaard 'Acute diarree'.


Geschreven door