Diabetes complicaties

Lange termijn complicaties bij diabetes

Complicaties van diabetes (suikerziekte) zijn de mogelijke bijkomende gevolgen van suikerziekte. Na een aantal jaren diabetes kan je te maken krijgen met lichamelijke complicaties, zoals hart- en vaatziekten, oogcomplicaties zoals slechtziendheid, verminderde werking van de nieren en problemen met voeten, het lichaamsdeel bij uitstek dat bij diabeten erg kwetsbaar is.



Een langdurige bestaande diabetes kan aanleiding geven tot complicaties als gevolg van aantasting van de bloedvaatjes en zenuwen in het lichaam. Deze complicaties variëren per persoon in ernst en mate. Voor een groot deel hangt het samen met jarenlange (te) hoge bloedsuikers. Des te beter je het glucosegehalte onder controle houdt, des te meer kans is er om complicaties uit te stellen of te voorkomen. Daarom is het vaak een probleem wanneer iemand jaren ongemerkt rondloopt met diabetes type 2. In dat geval heeft de ziekte al veel schade kunnen aanrichten. Het niet adequaat onder controle zijn van de diabetes leidt tot een groter risico op het (later) ontstaan van complicaties. Dit geeft iemand met suikerziekte dus een belangrijke eigen verantwoordelijkheid.

De complicaties als gevolg van diabetes zijn afwijkingen aan:

  • ogen (retinopathie);
  • hart- en bloedvaten (hoge bloeddruk, hartinfarct, beroerte);
  • nieren (nefropathie);
  • zenuwen (neuropathie);
  • voeten (de beruchte ‘diabetische voet’);
  • maagklachten (doordat er vertraging optreedt van de passage van voedingsstoffen vanuit de maag naar de darmen, waardoor je last kunt krijgen van maagklachten als misselijkheid en een vol gevoel en soms ook overmatige gasvorming, obstipatie of (nachtelijke) diarree); en
  • erectiestoornissen (in de zin van gestoorde zaadlozing en impotentie).

Vanwege de kans op complicaties is regelmatige controle van de diabetes belangrijk, zodat optredende complicaties in een vroegtijdig stadium kunnen worden opgespoord en behandeld en de schade kan worden beperkt. Iemand met suikerziekte zal regelmatig op controle moeten bij de oogarts (zo’n 1x per 1-2 jaar). Bij de jaarlijkse controles door de behandeld arts en/of de diabetesverpleegkundige zal men alert zijn op eventuele afwijkingen aan hart- en bloedvaten, nieren, zenuwen en voeten.

Diabetes complicaties: hart- en vaatziekten

Als suikerziekte hebt, heb je een verhoogd risico op het krijgen van hart- en vaatziekten, zoals een hartinfarct of herseninfarct, in de volksmond 'beroerte' genoemd. Vooral mensen met diabetes type 2 hebben relatief vaak problemen met hart en bloedvaten, maar ook bij diabetes type 1 komen hart- en vaatproblemen vaker voor. Dit komt onder meer doordat de bloedvaten dikker en stugger worden bij diabetes als gevolg van de hoge bloedsuikers. De bloedvaten raken daardoor eerder beschadigd en vetten in het bloed blijven gemakkelijker kleven aan de wand van de bloedvaten, met als gevolg dat deze vernauwen. Dit proces wordt aderverkalking (atherosclerose) genoemd. Door aderverkalking stroomt het bloed minder makkelijk door het lichaam. Hierdoor krijgen andere organen minder bloed en zuurstof. Dit kan aanleiding geven tot een hartinfarct of een hersenbloeding.

Het is derhalve van belang dat de bloedglucose zo goed mogelijk geregeld wordt. Verder is het zaak om andere risico's voor hart- en vaatziekten aan te pakken. Dit houdt in dat je stopt met roken en dat een te hoge bloeddruk en/of een te hoog cholesterolgehalte in het bloed adequaat wordt behandeld met medicijnen en aanpassingen in voeding en leefstijl.

Diabetes complicaties: ogen

Door het nauwer worden van de kleine bloedvaatjes in het netvlies (en in een later stadium ook door lekkage van bloed door de wand van het bloedvat heen), kunnen er afwijkingen aan de ogen optreden. Deze oogcomplicaties treden vooral op bij diabeten type 1. Een aantasting van het netvlies wordt ‘retinopathie’ genoemd. Soms moet dit worden behandeld met lasertherapie.

Diabetes complicaties: nieren

Diabetes vormt niet alleen voor de ogen, maar ook voor de nieren een bedreiging. Diabetische nefropathie is een complicatie die voorkomt bij sommige mensen met diabetes, vooral bij type 1. Bij deze aandoening raken de filters van de nieren beschadigd. De aandoening kan worden aangetoond worden met behulp van bloedonderzoek, waarbij een verhoogd gehalte aan afvalstoffen is waar te nemen, of in de urine door eiwitverlies.

Aanvankelijk kan het proces worden afgeremd met medicijnen, maar wanneer de nieren te veel beschadigd zijn, ben je aangewezen op regelmatige dialyse waarbij het bloed gefilterd wordt. In het uiterste geval moet overgegaan worden op een niertransplantatie.

Diabetes complicaties: zenuwen

Er kunnen als gevolg van suikerziekte ook afwijkingen ontstaan van het zenuwsteldel. Schade aan zenuwen wordt ‘neuropathie’ genoemd. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen perifere neuropathie en autonome neuropathie. In het eerste geval zijn de perifere zenuwen betrokken en treden afwijkingen van de zenuwen in vooral handen en voeten op, maar in een enkel geval ook dichter bij de romp. Je kunt dit merken aan een doof, tintelend of pijnlijk gevoel in voeten en/ of handen. Bij autonome neuropathie zorgt uitval van autonome zenuwvezels voor problemen bij het functioneren van de inwendige organen, zoals:

  • Maag-darmkanaal;
  • Hart;
  • Bloedvaten;
  • Blaas;
  • Geslachtsorganen; en
  • Huid.

Klachten die hiermee samenhangen kunnen verbeteren als de bloedglucose beter wordt ingesteld. Pijnstillers kunnen ook worden voorgeschreven.

Diabetes complicaties: voeten

Berucht is de ‘diabetische voet’. Bij diabeten zijn de voeten erg kwetsbaar. Dit komt door bloedvatafwijking (vasculopathie), afwijkingen aan de zenuwbanen (neuropathie), verminderde weerstand tegen infecties en vormveranderingen en beperkte gewrichtsbeweeglijkheid. Gewrichtsproblemen bij diabeten is een complicatie met de officiële naam Limited Joint Mobility (LJM), en hierbij gaat het niet om de gewrichten zelf (zoals bij reuma het geval is), maar om het weefsel rondom de gewrichten. Het wordt veroorzaakt door toegenomen vorming van bindweefsel om gewrichten, waarbij vooral handen, schouders en heupen zijn aangedaan.

Het is van kardinaal belang om je voeten regelmatig te inspecteren, of iemand anders te vragen dit te doen, teneinde afwijkingen aan de voeten in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken.

Geraadpleegde literatuur:

- Dr. Jan Wilem Elte. Diabetes en nu? Kosmos Uitgevers BV, Utrecht, 10e druk, september 2011.

- Hans Koch & Peter van Druenen. Diagnosewijzer - 200 aandoeningen: symptomen, diagnose, behandeling. Terra Lannoo BV, Arnhem, 2009.

- www.diabetesfonds.nl 

- www.vumc.nl


Geschreven door